خانه » سلامت » انواع لوپوس، علائم، تشخیص و درمان آنها
لوپوس

انواع لوپوس، علائم، تشخیص و درمان آنها

بازدیدها: 2

لوپوس چیست؟

لوپوس یک بیماری خود ایمنی است و در اثر حمله سیستم ایمنی به بافت ها و اندام های خود بدن رخ می دهد. این یک بیماری مزمن است که باعث التهاب و درد در قسمت های مختلف بدن می شود.

همانطور که می دانیم وظیفه سیستم ایمنی مقابله با بیماریها است اما در بیماری لوپوس سیستم ایمنی به بافت سالم حمله می کند. این بیماری بیشتر بر پوست، مفاصل و اندامهای داخلی مانند کلیه ها و قلب تاثیر می گذارد.

داشتن سابقه خانوادگی در رابطه با این بیماری یا سایر بیماریهای خود ایمنی احتمال ابتلا به آنها را افزایش می دهد.

انواع لوپوس

لوپوس انواع متفاوتی دارد اما وقتی صحبت از لوپوس می شود معمولاً منظور لوپوس سیستمیک است. چهار نوع لوپوس اصلی به شرح زیر هستند:

لوپوس اریتماتوز سیستمیک : این معمولترین نوع لوپوس است . به طور کلی وقتی نام لوپوس آورده می شود بیشتر منظور لوپوس اریتماتوز سیستمیک است. این بیماری بر بخشهای مختلفی از جمله پوست، کلیه ها (نفریت لوپوسی) و مفاصل تاثیر می گذارد و با التهاب مزمن بخصوص در مفاصل، کلیه ها و پوست شناخته می شود.

لوپوس جلدی: این بیماری نوعی خاصی از لوپوس است که به پوست محدود می شود. حدود 5 درصد از کسانی که به این بیماری مبتلا هستند ممکن است در آینده به لوپوس سیستمیک نیز مبتلا شوند. سه نوع لوپوس جلدی وجود دارد:  لوپوس پوستی حاد، لوپوس تحت حاد، لوپوس پوستی مزمن

لوپوس نوزادی :  لوپوس نوزادی بیماری نادری است که در نوزادانی بروز می کند که از مادران دارای آنتی بادی علیه Ro و La متولد می شوند. تنها 40% از مادران صاحب نوزاد مبتلا به لوپوس نوزادی خودشان با این بیماری گرفتار هستند.  نوزاد ممکن است در هنگام تولد بثورات پوستی، مشکلات کبدی و کمبود شمار سلولهای خونی داشته باشد.

علائم

علائم لوپوس ممکن است به صورت ناگهانی یا به کندی ظاهر شوند، ممکن است خفیف یا شدید و ممکن است موقتی یا دائمی باشند. بیشتر بیماران مبتلا به لوپوس علائم خفیفی دارند که نشانه های بیماری در آنها پس از مدتی بهبود می یابد یا تا مدتی کاملاً از بین می رود. علائم زیر از معمولترین نشانه های ابتلا به لوپوس هستند:

  • ضایعات پوستی که در معرض نور خورشید و نور فلورسنت بدتر می شوند
  • سردرد، گیجی، کاهش حافظه
  • ورم دستها، پا ها یا اطراف چشم
  • درد قفسه سینه در زمان نفس عمیق کشیدن
  • درد و ورم مفاصل
  • خشکی چشم
  • خستگی شدید
  • تب

 بیماران مبتلا به لوپوس معمولاً علائمی در پوست و موی خود نیز مشاهده می کنند که به شرح زیر هستند:

  • بثورات پروانه ای شکل روی بینی یا گونه یا در سایر قسمتهای بدن
  • سفید یا کبود شدن انگشتان و احساس کرختی در زمان احساس سرما یا استرس
  • ریزش مو

علائم لوپوس ممکن است در طول زمان تغییر کند.  همچنین علائم آن شباهت زیادی به بیماریهای مانند آرتریت و دیابت دارد.

علت

علت ابتلا به این بیماری هنوز مشخص نیست اما می دانیم که داشتن سابقه خانوادگی در این بیماری و سایر بیمارهای خود ایمنی احتمال ابتلا را افزایش می دهد. متخصصان فکر می‌کنند که واکنش نسبت به برخی هورمونها مانند استروژن و عوامل محیطی نیز در ابتلا به آن مؤثر هستند.

ژنتیک

به نظر می رسد کسانی که سابقه خانوادگی ابتلا به این بیماری را دارا هستند در تماس با عوامل محیطی محرک بیماری به لوپوس مبتلا می شوند. البته وجود هر دو عامل سابقه خانوادگی و عوامل محیطی دلیلی بر ابتلای قطعی نیست. به همین خاطر ذکر دلیل اصلی این بیماری سخت است.

نور آفتاب

همانطور که می دانیم نور آفتاب به سلولهای بدن آسیب می رساند. اما در برخی از افراد سیستم ایمنی به این سلولهای آسیب دیده در اثر آفتاب سوختگی حمله می کند. نور آفتاب در تشدید علائم نیز موثر است. درد مفصلی و احساس خستگی از علائمی هستند که در معرض نور آفتاب در افراد مبتلا تشدید می شوند.

تماس با مواد شیمیایی

براساس تحقیقات انجام شده تماس با مواد شیمیایی مانند جیوه، سیلیس و دود سیگار احتمال ابتلا به لوپوس را افزایش می دهند.

استرس

 برخی از بیماران عنوان کرده اند که اولین نشانه های بیماری را پس از یک رخداد استرس زا مشاهده کرده اند. نمی توان به طور قطعی وجود رابطه بین استرس و شروع بیماری را مشخص کرد. اما آنچه مسلم است استرس در تشدید علائم در افراد مبتلا نقش دارد.

عفونت

 زمانی که بدن با عفونت مواجه می شود، سیستم ایمنی به مقابله با ویروسها می پردازد و در صورت از بین رفتن میکروبها از حمله دست می کشد. اما در افراد مبتلا به لوپوس سیستم ایمنی همچنان به حمله ادامه می دهد. عفونت می تواند محرک ابتلا به لوپوس یا عود کردن آن باشد.

مصرف برخی داروها

 برخی داروها مانند آنتی بیوتیک ها، داروهای ضد تشنج و داروهای  فشارخون بالا در ایجاد لوپوس نقش دارند.  داروی فشار خون هیدرولازین، متیل دوپا، داروی قلبی پروکائین آمید و داروی دی- پنیسیلامین از این موارد هستند. در این مورد، بیماری باعث التهاب مفاصل و التهاب اطراف ششها می شود. در صورتی که مصرف دارو عامل ایجاد لوپوس باشد معمولاً با قطع مصرف بهبودی حاصل می شود.

هورمونها

پزشکان احتمال می دهند هورمون استروژن در ابتلا به لوپوس نقش داشته باشد زیرا از هر ده نفر بیمار مبتلا 9 نفر را زنان تشکیل می دهند. استروژن در بدن زنان بسیار بیشتر از مردان ساخته می شود.

استروژن به تقویت سیستم ایمنی کمک می کند. به همین خاطر تصور می شود این هورمون می تواند لوپوس را تحریک یا تشدید کند. همچنین، در دوران قاعدگی و بارداری که میزان استروژن در بدن زنان بالا می رود نشانه های این بیماری در زنان مبتلا عود می کند.

عوامل افزایش خطر ابتلا: عواملی مانند جنسیت با شیوع بیشتر در زنان، داشتن سن بین 14 تا 45 سال و داشتن نژاد آفریقایی – آمریکایی، آمریکایی- آسیایی و اسپانیایی‌تبار خطر ابتلا ر افزایش می دهند.

نحوه تشخیص لوپوس

برای تشخیص لوپوس از آزمایش های خون و ادرار زیر استفاده می شود.

شمار سلولهای خونی: این آزمایش شمار گلبولهای قرمز، گلبولهای سفید، پلاکتها و شمار هموگلوبین و پروتئین موجود در گلبولهای قرمز را مشخص می کند. کم خونی و پایین بودن شمار پلاکت ها و گلبولهای سفید از نشانه های لوپوس هستند.

سرعت رسوب گلبول قرمز: این آزمایش سرعت رسوب گلبولهای قرمز در لوله آزمایش در طول یک ساعت را نشان می دهد. در صورتی که سرعت رسوب بیشتر از حد معمول باشد نشان دهنده بیماریهای سیستمیک مانند لوپوس است.

ارزیابی کبد و کلیه: لوپوس بر اندامهایی مانند کبد و کلیه تاثیر می گذارد. آزمایش خون می تواند میزان عملکرد کبد و کلیه را نشان دهد.

تست آنتی بادی ضد هسته (ANA): مثبت بودن این تست نشان دهنده وجود این نوع آنتی بادی است که توسط سیستم ایمنی تولید می شود. البته مثبت بودن این تست به تنهایی نشان دهنده وجود لوپوس نیست. بسیاری از کسانی که تست آنتی بادی ضد هسته آنها مثبت است به لوپوس مبتلا نیستند. اما در صورت مثبت بودن این تست پزشک انجام آزمایش اختصاصی تری را تجویز خواهد کرد.

نمونه برداری: بیوپسی یا نمونه برداری با استفاده از سرنگ یا با یک برش کوچک انجام می شود. از جایی که لوپوس به شیوه های متفاوت به کلیه آسیب می زند، این تست برای تعیین بهترین درمان برای آسیب کلیوی لازم است. نمونه برداری پوستی نیز برای تعیین نوع لوپوس جلدی انجام می شود.

تصویر برداری

اشعه ایکس: تصویر برداری با اشعه ایکس از قفسه سینه می تواند وجود مایع یا التهاب را در شش ها نشان بدهد.

اکوکاردیوگرام: این تست با فرستادن امواج صوتی به قلب وجود مشکل در دریچه ها و سایر قسمت های قلب را نشان می دهد.

درمان

درمان بیماری به علائم و نشانه های آن بستگی دارد. در صورت عود کردن علائم احتمالا باید داروهای خود را تغییر دهید.

داروهای غیراستروئیدی ضدالتهابی 

این داروها بدون نسخه در اختیار عموم قرار دارند و برای رفع درد، ورم و تب مرتبط با بیماری استفاده می شوند. آسپرین، ایبوپروفن، ناپروکسن و استامینوفن از این دست داروها هستند. عوارض: این داروها معده را اذیت می کنند به همین خاطر توصیه می شود همراه غذا میل شوند. هر چه دوز داروها بیشتر باشد احتمال حمله قلبی و سکته افزایش می یابد.

داروهای ضدمالاریا

این داروها معمولاً برای درمان مالاریا استفاده می شوند. در این موارد، دارو بر سیستم ایمنی تاثیر می گذارد و خطر عود بیماری را کاهش می دهد. عوارض : عوارض این داروها خفیف است و بندرت اتفاق می افتد که ناراحتی معده از آن جمله است.

کورتیکواستروئیدها

داروهایی مانند پردنیزون با التهاب لوپوس مقابله می کنند. استروئیدهایی با دوز بالا (مانند متیل پردنیزون) معمولاً برای انواع خطرناکی که مغز و کلیه را درگیر می کنند استفاده می شوند. عوارض: افزایش احتمال عفونت، آسیب های استخوانی، ضعف مفاصل، دیابت و آب مروارید از مهمترین عوارض این داروها هستند. علاوه بر این افزایش وزن، تغییر خلق و خو و نفخ از دیگر عوارض آن به شمار می روند.

داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی

در موارد جدی تر ممکن است از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی استفاده شود. عوارض این داروها جدی هستند. مصرف این داروها باعث می شود بدن نتواند به درستی با عفونت ها مقابله کند و حتی احتمال ابتلا به برخی سرطان ها را افزایش می دهند. به عنوان مثال احتمال افزایش ابتلا به هپاتیت از عوارض مصرف آزاتیوپرین است و مصرف متوترکسات باعث سردرد، حساسیت به آفتاب، عفونت ریه، آسیب کبدی، زخم های دهانی و حالت تهوع می شود.

داروهای بیولوژیک 

داروهای بیولوژیک از پروتئین بدست آمده از سلولهای زنده کشت شده در آزمایشگاه ساخته می شوند. این داروها بر روی سیستم ایمنی تاثیر می گذارند و مانع التهاب و تخریب مفاصل می شوند. داروهایی مانند بلیموماب نشانه های لوپوس را در برخی افراد کاهش می دهند. ریتوکسیماب نیز در موارد ماندگارتر بیماری مفید است.

درمان مشکلات ناشی از لوپوس مانند آسیب های کلیوی یا پوستی به طور جداگانه صورت می گیرد. به عنوان مثال، مواردی از تیره شدن پوست مشاهده شده است. لوپوس جلدی به توجه خاصی نیاز دارد. نواحی تیره معمولا به کرمهای سفید کننده پاسخ نمی دهند زیرا رنگدانه ها عمیق هستند. در اینصورت از لیزر برای رفع اختلال رنگدانه استفاده می شود که بسیار موفق تر است.

درمانهای خانگی و جایگزین دیگر

  • مراقب عود بیماری باشید و مرتب به پزشک مراجعه کنید. از عواملی که موجب عود بیماری می شوند خودداری کنید.
  • در زیر نور آفتاب از لباس و کلاه مناسب محافظ استفاده کنید. استفاده از ضدآفتاب با فاکتور حفاظتی بالای 50 را فراموش نکنید.
  • ورزش به تقویت استخوانها و کاهش خطر حمله قلبی کمک می کند.
  • رژیم غذایی مناسب شامل سبزیجات، غلات کامل و ماهی استفاده کنید. پرهیزهای غذایی لازم را رعایت کنید.
  • به هر نحو ممکن بر استرس خود غلبه کنید.
  • سیگار را ترک کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *