خانه » سلامت » بهداشت و سلامت استخوان و مفاصل » ساییدگی مفصلی زانو و آرتروز- راهکارهای درمانی و کاهش درد زانو
ساییدگی مفصلی

ساییدگی مفصلی زانو و آرتروز- راهکارهای درمانی و کاهش درد زانو

بازدیدها: 8

ساییدگی مفصلی مشکلی است که بیماران مبتلا به آرتریت با آن مواجه هستند. آرتریت مفصل زانو از معمولترین دلایل زانو درد است. انواع مختلف آرتریت ممکن است بر زانو تاثیر بگذارند که  درمان آنها با توجه به عامل ایجاد کننده آن متفاوت است.

آرتریت انواع متفاوتی دارد که معمولترین آنها استئوآرتریت یا همان آرتروز و روماتیسم مفصلی می باشند. ساییدگی مفصلی در آرتروز به دلیل تحلیل رفتن غضروف ایجاد می شود.

ساختار مفصل چگونه است؟

غضروف به بافت پیوندگی لاستیک مانندی گفته می شود که انتهای استخوانها را می پوشاند. غضروف در مفاصل مانند ضربه گیر عمل می کند و به حرکت نرم و راحت آنها کمک می کند. روی غضروف را لایه نازکی به نام سینوویوم می پوشاند. سینوویوم مایع غلیظی به نام سینوویال تولید می کند که باعث لغزنده شدن مفاصل می شود و به سالم ماندن آنها کمک می کنند.

در صورت تحلیل رفتن غضروف، استخوانهای اطراف آن از لغزندگی لازم به خاطر مایع سینوویوم و ضربه گیری غضروف بهره نخواهند برد. زمانی که سطح استخوانها مستقیماً با هم تماس پیدا کنند به اصطلاح ساییده می شوند و باعث درد بیشتر و التهاب در بافت های اطراف می گردند.

در صورتی که غضروف دچار ساییدگی شود سینوویوم ممکن است ملتهب و ضخیم شود. این التهاب باعث تولید مایع بیشتر در مفاصل می شود که در نهایت باعث ورم و احتمالاً ایجاد استئوآرتریت یا همان آرتروز می شود.

آرتروز و روماتیسم مفصلی

آرتروز معمولترین نوع آرتریت زانو است که باعث ساییدگی غضروف مفصلی می شود. در این وضعیت به خاطر تحلیل رفتن غضروف مفصلی استخوان زانو بی حفاظ می شود. زانو در این حالت ورم می کند و در هنگام فعالیت دردناک می شود.

کار کشیدن از زانو در طول زندگی در هنگام راه رفتن، ورزش و حرکت کردن به غضروف بار وارد میکند. تحلیل رفتن تدریجی غضروف به مرور زمان باعث التهاب مزمن در زانو و ایجاد آرتریت می شود. علاوه بر زانوها استئوآرتریت ممکن است در لگن، دستها، مفاصل پا و ستون فقرات ایجاد شود.

بیماری دیگری که می تواند بر زانو تاثیر گذار باشد آرتریت روماتوئید یا همان روماتیسم مفصلی است. روماتیسم مفصل یک بیماری خود ایمنی است که به مفاصل حمله می کند و بر زانو تاثیر می گذارد. درد زانو معمولاً پس از فعالیت بخصوص کار کشیدن بیش از حد بدتر می شود.

اگرچه آرتریت بیشتر در بزرگسالان مشاهده می شود، برخی اشکال آن بر کودکان نیز تاثیر می گذارد.

چه عواملی در ایجاد ساییدگی مفصلی نقش دارند؟

وزن: مسلماً هرچه وزن فرد بیشتر باشد فشار بیشتری به مفاصل، غضروف ها و استخوانها به خصوص مفاصل زانو وارد می شود. از این رو آسیب وارده به زانو بیشتر می شود. کاهش وزن به کاهش علائم و کند ساختن روند پیشرفت آرتروز زانو کمک می کند.

سن: در اواخر ده چهل زندگی مفاصل در طول زمان شروع به تحلیل می کنند.

جنسیت: شیوع و شدت استئو آرتریت در زنان بیشتر از مردان است.

سابقه خانوادگی:  در صورتی که در خانواده خود سابقه ابتلا به استئوآرتریت یا آرتریت های التهابی دارید احتمال ابتلای آن در شما نیز وجود دارد. ممکن است ناهنجاریهای مادرزادی در شکل استخوان اطراف زانو نیز دلیل ایجاد آرتریت باشند.

جراحت های مکرر حاصل از فشار افراد که به واسطه شغل خود فعالیت زیادی انجام می دهند که به مفاصل آنها از جمله مفصل زانو فشار می آورند به احتمال بیشتر به ساییدگی مفصلی دچار می شوند.

ورزش حرفه ای: ورزشهایی مانند فوتبال، تنیس یا دوی ماراتن خطر ابتلا به استئوآرتریت را افزایش می دهند. بنابراین ورزشکاران باید مراقب آسیب وارده به مفاصل خود باشند. اما به خاطر داشته باشید ورزش منظم و ملایم باعث تقویت مفاصل و کاهش خطر ابتلا به استئوآرتریت می شوند. در واقع ضعف عضلات اطراف مفاصل باعث ایجاد فشار بیشتر بر مفاصل می شود.

بیماریهای دیگر: اختلالاتی مانند هموکروماتوز یا سرریز آهن و ترشح بیش از حد هورمون رشد از عواملی هستند که خطر ابتلا به استئوآرتریت را افزایش می دهند.

علائم ساییدگی مفصلی

  • ورم: همانطور که گفته شد التهاب سینوویوم باعث تولید مایع مفصلی بیشتر می شود. این تجمع مایع باعث ورم مفاصل می شود.
  • درد: در ساییدگی مفصلی درد بتدریج آغاز می شود و کم کم افزایش می یابد. این درد معمولا در هنگام فعالیت بدنی افزایش می یابد و در زمان استراحت کمتر است. اما در صورت پیشرفت بیماری فرد در حین استراحت نیز درد احساس می کند.
  • خشکی و کاهش دامنه حرکتی: خشکی مفاصل در هنگام صبح در آرتروز و روماتیسم مفصلی مشاهده می شود. این خشکی بتدریج در طول روز کاهش می یابد اما در آرتروز زودتر برطرف می شود.
  • تغییر شکل زانو: گاهی اوقات مفصل افراد مبتلا تغییر شکل می دهد و پاها به شکل پرانتزی در می آیند.
  • برجستگی های استخوانی: استخوانهای اطراف مفاصل بیمار ممکن است رشد کند و مفصل در این وضعیت بزرگتر دیده می شود.

درمان

درمان ساییدگی مفصلی زانو بر کاهش درد و بازگشت دامنه حرکت تمرکز دارد. کارهای زیادی در درمان ساییدگی مفصلی زانو می توان انجام داد که معمولا ترکیبی از آنها باید در نظر گرفته شود. توجه داشته باشید در صورتی که درمان آرتروز زانو سریع تر شروع شود احتمال کاهش درد و جلوگیری از پیشرفت بیماری بیشتر است. درمان آرتریت زانو شامل درمان های غیرجراحی ، جراحی و تزریق داخلی مفصلی است. جراحی به عنوان گزینه آخر زمانی توصیه می شود که درمان های دیگر امتحان شده باشند و در بهبود علائم موثر نبوده باشند.

1- درمان های غیرجراحی

کاهش وزن: کاهش وزن حتی به مقدار کم هم در کاهش درد زانو تاثیر گذار است. کاهش وزن در مراحل اولیه بیماری موثر است.

 ورزش : ورزش با تقویت عضلات اطراف مفاصل به مستحکم تر شدن آن ها و در نهایت کاهش درد کمک می کنند. ورزشهای کششی نیز باعث انعطاف پذیری و افزایش قابلیت حرکت مفاصل می شود. برخلاف ورزش حرفه ای، ورزش منظم و ملایم برای مفاصل مفید هستند.

داروهای مسکن و ضدالتهابی: برخی داروهای بدون نیاز به نسخه مانند استامینوفن، ایبوپروفن و ناپروکسن از جمله داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی هستند. این داروها در کاهش درد موثرند.

هرگز بدون مشورت با پزشک بیش از 10 روز داروهای مسکن بدون نیاز به نسخه را مصرف نکنید. استفاده طولانی مدت این داروها عوارض جانبی به همراه دارد. در صورت موثر نبودن داروهای مسکن پزشک می تواند داروهای ضدالتهابی تجویز کند.

مصرف این داروها ممکن است باعث معده درد، مشکلات قلبی عروقی، مشکلات خونریزی، نارسایی کبد و کلیه شوند.

داروهای موضعی : داروهای مسکن در قالب ژل که به شکل موضعی استفاده می شوند عوارض کمتری دارند. این کرمها را می توان مستقیما بر روی زانو مالید.

طب فیزیکی و توانبخشی: در صورتی که آسیب گسترده نباشد طب فیزیکی و توانبخشی می تواند مفید باشد. این درمان شامل یک برنامه متشکل از حرکات ورزشی است که بیمار می تواند آنها را در منزل نیز انجام دهد. این برنامه ترکیبی از حرکات کششی، استقامتی و ایروبیک است که هدف آن تقویت عضلات، کشش عضلات انعطاف پذیر، افزایش تبادل مایعات و مواد مغذی همراه با ورزش سبک است.

2- تزریق داخل مفصلی

تزریق کورتیزون

تزریق داروهای کورتیزواستروئید در کاهش درد مفاصل موثر هستند. پزشک پس از بی حسی موضعی دارو را به وسیله سرنگ در فضای مفصلی شما تزریق می شوند. اما تزریق آن بیش از 3-4 بار در سال توصیه نمی شود زیرا این دارو در طول زمان آسیب مفصلی را بیشتر می کند..

تزریق پلاسمای غنی از پلاکت

در این روش پلاسمای تهیه شده از خون خود بیمار برای کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل استفاده می شود.

پلاکت علاوه بر نقشی که در لخته شدن خون دارد حاوی پروتئین هایی به نام فاکتور رشد است. این پروتئین ها در بهبود زخم مفید هستند. غلظت پلاکت ها در پلاسمای PRP 5 تا 10 برابر بیشتر است. به این ترتیب فاکتورهای رشد آن نسبت به پلاسمای معمولی بیشتر است.

تزریق سلولهای بنیادی

در این روش از سلولهای بنیادی بدست آمده از مغز استخوان یا سلولهای چربی برای کشت فاکتورهای رشد استفاده می شود. سلولهای بنیادی از خود بیمار گرفته می شود و همان روز دوباره به بیمار تزریق می شود. این درمان به رشد بافتهای جدید کمک می کند.

پرولوتراپی

این روش از چند تزریق یک ماده محرک به بافت آسیب دیده تشکیل می شود. به نظر می رسد این تکنیک باعث التهاب و شروع دوباره فرایند بهبود طبیعی بدن می شود. در واقع پرولوتراپی باعث تحریک تولید فاکتورهای رشد می شود که در ترمیم بافت ها نقش دارند. این روش در کاهش درد موثر است.

تزریق اسید هیالورونیک

تزریق اسید هیالورونیک به منظور کاهش علائم آرتروز زانو انجام می شود. این کار باعث تولید مایع روان کننده مفصل زانو می شود و درد را کاهش می دهد. اسید هیالورونیک در بدن همه ما وجود دارد. این ماده در تولید مایع سینوویال و لغزنده ساختن مفصل نقش دارد. اسید هیالورونیک در بیماران مبتلا به آرتروز کاهش می یابد اما با تزریق مصنوعی این ماده به زانو لغزندگی مفصل باز می گردد و درد بیمار کاهش می یابد.

3- جراحی

بیشتر افراد مبتلا به آرتروز به جراحی احتیاج پیدا نمی کنند. اما در مواقعی که علائم شدید است و درمانهای دیگر پاسخگو نیستند جراحی گزینه دیگری است.

معمولترین نوع جراحی زانو تعویض کل مفصل است و در موارد غیرمعمول تر از جراحی استئوتومی یا تعویض بخشی از مفصل استفاده می شود.

بیمارانی که به درمانهای دیگر پاسخ نمی دهند  می تواند به گزینه جراحی فکر کنند. جراحی با توجه به سن، میزان فعالیت بیمار، حجم ضایعه و مدت زمان سپری شده از آسیب انجام می شود.

جراحی آرتروسکوپی همراه با دبریدمان یک تکنیک مورد استفاده برای تشخیص و درمان مشکلات در مفصل زانو است. در موارد تشخیصی جراح با ایجاد برش کوچک دوربین آرتروسکوپی را به داخل زانو می فرستد و به این ترتیب می تواند داخل مفصل را در نمایشگر مشاهده کند. در صورت نیاز به درمان، جراح به وسیله ابزارهای ریز به جراحی می پردازد. این جراحی به کاهش درد کمک می کند و با توجه به برش جزئی دوره بهبودی کمتری دارد.

حتما ببینید

غذاهای مضر برای آرتروز زانو

غذاهای مضر برای آرتروز زانو و زانو درد

بازدیدها: 7آرتروز مفصلی چیست؟ آرتروز زانو شایع ترین نوع آرتروز است. آرتروز زانو یا استئوآرتریت …

تاثیر ورزش بر روماتیسم مفصلی

تاثیر ورزش بر روماتیسم مفصلی و فواید آن

بازدیدها: 14 فواید ورزش در روماتیسم مفصلی بسیاری از افراد مبتلا به روماتیسم مفصلی ورزش …

علائم روماتیسم مفصلی

علائم روماتیسم مفصلی چیست؟

بازدیدها: 4 روماتیسم مفصلی چیست؟ روماتیسم مفصلی یک اختلال التهابی خود ایمنی مزمن است که …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *