خانه » سلامت » بیماریهای قلبی و عروقی » کم خونی نشانه چیست؟ درمان و پیشگیری
نشانه های کم خونی و درمان آن

کم خونی نشانه چیست؟ درمان و پیشگیری

بازدیدها: 3

کم‌خونی چه نوع عارضه ای است؟

کم‌ خونی به شرایطی گفته می‌شود که در آن گلبول‌های قرمز سالم کافی برای حمل اکسیژن به بافت‌های بدن وجود ندارد. کم‌خونی داشتن ممکن است در شما باعث احساس خستگی و ضعف شود .

چند شکل از کم‌خونی وجود دارد که هر یک دلیل مختص به خود را دارا هستند. کم‌خونی ممکن است موقتی یا طولانی‌مدت باشد. شدت آن نیز از حالت خفیف تا شدید متغیر است. درصورتی‌که به داشتن کم‌خونی مشکوک هستید به پزشک مراجعه نمایید زیرا ممکن است یک نشانه هشداردهنده از یک بیماری جدی باشد.

درمان کم‌خونی از مصرف مکمل تا گذراندن فرایندهای درمانی فرق می‌کند. شما با خوردن رژیم غذایی متنوع و سالم می‌توانید از برخی انواع کم‌خونی پیشگیری نمایید.

انواع کم‌خونی

  • کم‌خونی آپلاستیک
  •  کم‌خونی فقر آهن
  • کم‌خونی داسی شکل
  • تالاسمی
  • کم‌خونی ناشی از کمبود ویتامین

علائم کم خونی

علائم و نشانه‌های کم‌خونی بسته به علت آن‌ها متفاوت است. اگر کم‌خونی ناشی از یک بیماری مزمن باشد، آن بیماری ممکن کم‌خونی را پنهان کند. به‌طوری‌که کم‌خونی در آزمایش مربوط به مشکل دیگری شناسایی شود. ممکن است شما بسته به دلیل کم‌خونی خود، علائمی نداشته باشید. علائم و نشانه‌ها در صورت بروز شامل موارد زیر هستند:

  • خستگی
  • ضعف
  • رنگ‌پریدگی و زردی پوست
  • ضربان قلب نامنظم
  • تنگی نفس
  • گیجی و سرگیجه
  • درد در قفسه سینه
  • دست و پای سرد
  • سردرد

کم‌خونی در ابتدا ممکن است آن‌قدر خفیف باشد که شما متوجه آن نشوید. اما علائم با شدید شدن کم‌خونی بدتر می‌شود.

چه زمان باید به پزشک مراجعه کرد؟

درصورتی‌که احساس خستگی می‌کنید و دلیل آن را نمی‌دانید به پزشک مراجعه نمایید. خستگی علاوه بر کم‌خونی ممکن است دلایل زیادی داشته باشد. بنابراین تصور نکنید که اگر احساس خستگی می‌کنید، لزوماً کم‌خونی دارید. عده‌ای از مردم در زمان اهدای خون متوجه می‌شوند که هموگلوبین خون آن‌ها پایین است که از نشانه‌های کم‌خونی می‌باشد. درصورتی‌که در زمان اهدای خون، به شما گفته شد که به خاطر پایین بودن هموگلوبین نمی‌توانید خون بدهید، به پزشک مراجعه کنید.

دلایل

کم‌ خونی زمانی رخ می‌دهد که گلبول‌های قرمز خون به حد کافی نباشند.

این امر زمانی اتفاق می‌افتد که :

  • بدن شما به‌اندازه کافی گلبول قرمز نسازد
  • وجود خونریزی باعث شود که بدن قبل از اینکه بتواند گلبول‌های قرمز ازدست‌رفته را جایگزین کند، به‌سرعت گلبول‌های قرمز خود را از دست بدهد.
  • بدن شما گلبول‌های قرمز را از بین ببرد

گلبول قرمز چه کاری انجام می‌دهد؟

بدن شما سه نوع سلول خونی دارد: (1) گلبول‌های سفید که با عفونت‌ها مبارزه می‌کنند، (2) پلاکت‌ها که به لخته شدن خون کمک می‌کنند و (3) گلبول‌های قرمز که در حمل اکسیژن در تمام بدن نقش دارند.

گلبول‌های قرمز حاوی هموگلوبین هستند. هموگلوبین یک پروتئین سرشار از آهن است که رنگ قرمزی را به خون می‌دهد. وجود هموگلوبین خون را قادر می‌سازد تا اکسیژن را از شش‌ها به تمام بخش‌های بدن حمل کند و دی‌اکسید کربن را از بخش‌های دیگر بدن به شش‌ها ببرد تا از آنجا خارج شود.

بیشتر سلول‌های خونی ازجمله گلبول‌های قرمز به شکل منظم در مغز استخوان شما ساخته می‌شوند. مغز استخوان یک ماده اسفنجی است که در حفره‌های بیشتر استخوان‌های بزرگ یافت می‌شود. برای ساختن هموگلوبین و گلبول قرمز شما به آهن، ویتامین B-12 و مواد مغذی دیگر به‌دست‌آمده از غذاهایی که می‌خورید نیاز دارید.

دلایل کم‌ خونی

انواع مختلف کم‌خونی دلایل متفاوتی دارند. این دلایل عبارت‌اند از:

کم‌خونی ناشی از فقر آهن: معمول‌ترین نوع کم‌خونی به علت کمبود آهن در بدن رخ می‌دهد. مغز استخوان شما برای ساخت هموگلوبین به آهن نیاز دارد. بدن شما بدون آهن کافی نمی‌تواند هموگلوبین موردنیاز برای گلبول‌های قرمز را بسازد.

این کم‌خونی در صورت مصرف نکردن مکمل آهن در بسیاری از زنان باردار رخ می‌دهد. علاوه بر این، ممکن است به خاطر از دست دادن خون زیاد مثلاً در خونریزی شدید قاعدگی، وجود زخم، سرطان و استفاده منظم از برخی مسکن‌های بدون نسخه بخصوص آسپرین باشد که باعث التهاب در پوشش معده و درنتیجه از دست دادن خون می‌شود.

کم‌خونی ناشی از کمبود ویتامین: بدن شما علاوه بر آهن به فولات (اسیدفولیک) و ویتامین B-12 نیاز دارد تا گلبول‌های موردنیاز سالم را بسازد. رژیم غذایی فقیر از این نظر و دیگر مواد مغذی مهم ممکن است باعث کاهش تولید گلبول قرمز شود.

اما برخی از کسانی که B-12 کافی مصرف می‌کنند نمی‌توانند ویتامین را جذب کنند. این امر باعث ایجاد کم‌خونی ناشی از کمبود ویتامین می‌گردد که با عنوان کم‌خونی خطرناک شناخته می‌شود.

کم‌خونی ناشی از التهاب و بیماری‌های مزمن: برخی بیماری‌ها مانند سرطان، HIV/AIDS، روماتیسم، بیماری‌های کلیوی، بیماری‌های مزمن و دیگر بیمارهای التهابی حاد و مزمن ممکن است در تولید گلبول قرمز نقش داشته باشند.

کم‌خونی آپلاستیک: این نوع کم‌خونی نادر است و درصورتی‌که بدن گلبول قرمز کافی تولید نکند منجر به مرگ می‌شود. دلایل کم‌خونی آپلاستیک عبارت‌اند از عفونت‌ها، مصرف برخی داروها، بیماری‌های خود ایمنی، قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی غیر سمی.

کم‌خونی مرتبط با بیماری مغز استخوان: بیماری‌های گوناگونی مانند سرطان خون و میلوفیبروز ممکن است با اثرگذاری بر تولید خون در مغز استخوان بر کم‌خونی تأثیر بگذارند. تأثیرات این نوع سرطان‌ها و اختلالات سرطان مانند از خفیف تا کشنده متفاوت هستند.

کم‌خونی همولیتیک: این گروه از کم‌خونی‌ها زمانی ایجاد می‌شوند که از دست رفتن گلبول‌های قرمز که سریع‌تر از تولید آن در مغز استخوان باشد. برخی از بیماری‌های خونی ممکن است تخریب گلبول‌های قرمز را افزایش دهند. شما ممکن است کم‌خونی همولیتیک را به ارث ببرید یا ممکن است بعداً در زندگی دچار آن شوید.

کم‌خونی داسی شکل: یک بیماری ارثی و گاهی اوقات خطرناک کم‌خونی داسی شکل است. در این بیماری هموگلوبین ناقص است که باعث می‌شود یک شکل هلالی نامتعارف به خود بگیرند. این گلبول‌های قرمز نامنظم سریع می‌میرند و موجب کمبود مزمن گلبول‌های قرمز می‌شوند.

عوامل خطر ابتلا به کم خونی

عوامل زیر شما را در معرض خطر ابتلا به کم‌خونی قرار می‌دهد:

  • رژیم غذایی فاقد برخی ویتامین ها و مواد معدنی: رژیم غذایی که همواره فاقد آهن، ویتامین B-12 و فولات است خطر ابتلا به کم‌خونی را افزایش می‌دهند.
  • اختلالات روده: داشتن اختلال روده‌ای مانند بیماری کرون و سلیاک در روده کوچک خطر کم‌خونی را به همراه دارد.
  • قاعدگی زنان: به‌طورکلی، زنانی که به سن یائسگی نرسیده‌اند نسبت به مردن وزنان یائسه بیشتر در معرض خطر کم‌خونی ناشی از فقر آهن هستند. قاعدگی باعث از دست رفتن گلبول‌های قرمز خون می‌شود.
  • حاملگی: اگر باردار باشید و همراه فولیک اسید و آهن، مولتی‌ویتامین مصرف نمی‌کنید، در معرض ابتلا به کم‌خونی قرار دارید.
  • بیماری‌های مزمن: اگر شما مبتلا به سرطان، نارسایی کلیه، دیابت یا بیمارهای مزمن دیگری باشید، ممکن است در معرض ابتلا به کم‌خونی ناشی از بیماری‌های مزمن قرار داشته باشید. این بیماری‌ها باعث کمبود گلبول‌های قرمز می‌شوند. خونریزی آرام و طولانی‌مدت از یک زخم یا منبع دیگر درون بدن ذخیره آهن شما را تهی می‌سازد و باعث کم‌خونی ناشی از فقر آهن می‌شود.
  • سابقه خانوادگی: اگر خانواده شما سابقه کم‌خونی ارثی مانند کم‌خونی داسی شکل دارد، خطر ابتلا به این بیماری در شما بیشتر می‌شود.
  • عوامل دیگر: سابقه برخی عفونت‌ها، بیماری‌های خونی، اختلالات خود ایمنی خطر ابتلا به کم‌خونی را افزایش می‌دهند. اعتیاد به الکل، قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی سمی، استفاده از برخی داروها ممکن است بر تولید گلبول قرمز تأثیر بگذارد و باعث کم‌خونی شود.
  • سن: خطر ابتلا به کم‌خونی در افراد بالای 65 سال بیشتر است.

عوارض کم خونی

کم‌خونی در صورت درمان نشدن مشکلاتی از قبیل موارد را به دنبال دارد:

خستگی شدید: کم‌خونی شدید باعث می‌شود احساس خستگی زیادی داشته باشید و نتوانید وظایف روزمره خود را کاملاً انجام دهید.

پیامدهای حاملگی: زنان باردار مبتلا به کم‌خونی ناشی از فقر فولات ممکن است دچار عوارضی مانند زایمان زودرس شوند.

مشکلات بهداشتی: کم‌خونی می‌تواند باعث سریع و نامنظم شدن ضربان قلب شما شود (آریتمی). درصورتی‌که شما مبتلا به کم‌خونی باشید، قلب شما مجبور است خون بیشتری برای جبران کمبود اکسیژن در خون پمپ کند. این امر باعث بزرگ شدن قلب یا نارسایی قلبی می‌شود.

مرگ: برخی از کم‌خونی‌های ارثی مانند کم‌خونی داسی شکل ممکن است به عوارض کشنده منتهی شوند. از دست رفتن سریع مقدار زیادی خون باعث کم‌خونی حاد و شدید و درنهایت مرگ می‌شود.

پیشگیری از کم خونی

از بسیاری از کم‌خونی‌ها نمی‌توان پیشگیری کرد. اما شما با خوردن رژیم غذایی حاوی انواع ویتامین ها و مواد معدنی از قبیل مواد زیر می‌توانید از کم‌خونی ناشی از فقر آهن و کم‌خونی ناشی از کمبود ویتامین جلوگیری کنید:

  • آهن: غذاهای سرشار از آهن ازجمله گوشت گاو و گوشت‌های دیگر، لوبیا، عدس، غلات غنی‌شده با آهن، سبزیجات با برگ سبز تیره و میوه‌های خشک.
  • فولات: این ماده مغذی و شکل ترکیبی آن اسیدفولیک را می‌توان در میوه‌ها و آب‌میوه‌ها، سبزیجات با برگ سبز تیره، نخود سبز، لوبیا قرمز و محصولات غلات غنی‌شده مانند نان، حبوبات، ماکارونی و نان یافت.
  • ویتامین B-12: غذاهای سرشار از ویتامین C از قبیل مرکبات و آبمیوه، انواع فلفل‌ها، کلم بروکلی، گوجه، هندوانه و توت‌فرنگی هستند. ویتامین C به افزایش جذب آهن کمک می‌کند.

اگر در مورد دریافت ویتامین ها و مواد معدنی کافی از غذاها نگران هستید، از پزشک خود سؤال کنید که آیا مولتی‌ویتامین می‌تواند مفید باشد یا خیر.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *