خانه » سلامت » بهداشت دستگاه گوارشی » گاستروپارزی یا فلج معده + علائم، تشخیص و درمان فلج معده
گاستروپارزی

گاستروپارزی یا فلج معده + علائم، تشخیص و درمان فلج معده

بازدیدها: 6

گاستروپارزی چیست؟

گاستروپارزی به بیماری گفته می شود که برحرکات غیرارادی عضلات معده تاثیر می گذارد. درحالت عادی، انقباضات ماهیچه ای در معده باعث حرکت غذا از معده به روده کوچک می شود. اما در بیماری گاستروپارزی یا فلج معده، تحرک معده کند می شود یا اصلا کار نمی کند. دراین شرایط به خاطر عبور کند غذا معده نمی تواند به خوبی تخلیه شود.

علت این بیماری به خوبی مشخص نیست. برخی مواقع فلج معده به دنبال دیابت و گاهی پس از جراحی معده و روده ایجاد می شود. مصرف داروهایی مانند برخی مسکن ها، برخی داروهای ضدافسردگی، داروهای فشار خون بالا و داروهای ضد حساسیت ممکن است باعث کند شدن تخلیه معده شوند و علائم مشابه ای ایجاد کنند. این داروها در کسانی که از قبل به فلج معده مبتلا بوده اند باعث تشدید علائم می شود.

گاهی اوقات تخلیه نشدن به موقع معده باعث جمع شدن غذا به شکل توده می شود. این توده متشکل ازغذای مانده باعث حالت تهوع و استفراغ و حتی انسداد معده می شود و مانع عبور آن به روده کوچک می گردد.

بیماری فلج معده برهضم تاثیر می گذارد و ناراحتی معدهبلافاصله پس از غذا خوردن احساس می شود.

به نظر میرسد گاستروپارزی نتیجه وجود مشکل در اعصاب وعضلات کنترل کننده تخلیه معده است. درصورتی که این اعصاب آسیب ببنید عضلات معده ممکن است نتواند درست کار کنند.

در بیماری گاستروپارزیغذا بیشترازچیزی که باید باشد در معده باقی میماند. برخی از پزشکان این عارضه را تاخیر در تخلیه معده می نامند. هر چند درمانی برای گاستروپارزی وجود ندارد، تغییر رژیم غذایی همراه با مصرف داروها تا حدی تسکین دهنده است.

 گاهی اوقات ممکن است فلج معده با زخم معده یا واکنش آلرژیک اشتباه گرفته شود. در افراد غیردیابتی گاستروپارزی بیشتر با رفلکس معده درارتباط است. زنان بیشتر از مردان به این مشکل دچار می شوند.

علائم

نشانه های بیماری گاستروپارزی یا فلج معده به شرح زیر است:

  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • ورم معده
  • احساس پری پس از خوردن وعده غذایی اندک
  • بالا آوردن غذای هضم نشده ای که چند ساعت قبل خورده شده است
  • رفلکس اسید معده
  • تغییر میزان قند خون
  • بی اشتهایی
  • کاهش وزن وسوء تغذیه

بسیاری از افراد مبتلا هیچ گونه علائمی ندارند.

دلایل

همانطور که گفتیم علت این بیماری کاملا مشخص نیست، اما عوامل گسترده و مختلفی ممکن است در ایجاد آن نقش داشته باشند. گاستروپارزی در نتیجه آسیب رسیدن به اعصاب از جمله عصب واگوس ایجاد می شود. در حالت عادی عصب واگوس به ماهیچه های معده فرمان می دهد منقبض شوند تا غذا به سمت جلو حرکت کند. این کار به حرکت غذا از معده به روده کوچک کمک می کند. گاهی این عصب در نتیجه بیماری دیابت آسیب می باند.

بیماریها و عوارض دیگری نیز وجود دارند که به عصب واگوس صدمه می زنند. در صورتی که عصب واگوس آسیب ببیند نمی تواند به درستی به ماهیچه های معده فرمان بدهد. به این ترتیب غذا به جای اینکه به روده کوچک انتقال یابد ممکن است مدت بیشتردرمعده باقی بماند.

عوامل زیر در ابتلا و افزایش احتمال ابتلا نقش دارند:
  • کنترل نشدن دیابت نوع 1 و دیابت نوع 2
  • عفونت های ویروسی
  • آسیب رسیدن به عصب در حین جراحی شکمی مانند جراحی برداشتن قسمتی از معده یا جراحی کاهش وزن
  • مصرف مسکن های مخدر مانند مورفین و داروهای ضدافسردگی
  • آمیلوئیدوز (بیماری رسوب پروتئین در بافت ها و اندام) و تصلب پوست (اختلال بافت پیوندی تاثیرگذار بر پوست، رگهای خونی، ماهیچه های اسکلتی و اندامهای داخلی
  • بیماری های سیستم عصبی مانند ام اس و پارکسیون

تشخیص

تشخیص گاستروپارزی بر معاینات بالینی، سابقه بیمار و آزمایشات تخصصی متکی است. در ابتدا پزشک باید اطمینان یابد که علائم بیمار به مشکلات دیگر مربوط نمی شود.

سونوگرفی: سونوگرافی برای اطمینان از عدم وجود بیماریهای دیگر مانند بیماریهای کبدی، پانکراتیت (آماس لوزالعمده) و بیماری کیسه صفرا انجام می شود.

آزمایش خون: آزمایش خون برای بررسی وجود دیابت یا بیماریهای دیگرانجام می شود.

اندوسکوپی اندوسکوپی فوقانی: دراندوسکوپی با فرستادن لوله نازک و انعطاف پذیر به درون معده وجود انسداد درمعده یا بیماریهای دیگر بررسی می شود. علاوه بر این اندوسکوپی می تواند وجود غذای هضم نشده در معده در بیمار ناشتا را نشان دهد.

در صورتی که احتمال وجود بیماریهای دیگر با علائم مشابه رد شد، پزشک با آزمایشات زیرنحوه تخلیه معده را بررسی می کند.

آزمایش تنفسی کربن: در این تست پزشک میزان دی اکسید کربن تولید شده ازسیستم گوارشی را بررسی میکند.

قرص هوشمند: قرص هوشمند کسپولی که دستگاه ردیابی سرعت حرکت غذا در دستگاه گوارشی در آن جاسازی شده است.

تست جرقه نگاری تخلیه معده: دراین آزمایش بیمار یک ماده رایواکتیو بی خطر را همراه غذای سبکی مانند تخم مرغ یا نان میخورد. اسکنر حرکت ماده رادیو اکتیو در معده را بر روی مانیتور نشان می دهد. به این ترتیب پزشک با اسکن می تواند تشخیص دهد که چه میزان ازغذا هضم و از معده تخلیه می شود.

درمان

درمان گاستروپارزی به میزان شدت بیماری بستگی دارد. درمان گاستروپارزی شامل مرحله غیر دارویی با اصلاح رژیم غذایی و استفاده از داروهای تحریک کننده تخلیه معده، کنترل درد واسپام روده است. جراحی نیز آخرین گزینه درمانی محسوب می شود.

در صورتی که علائم خفیف باشند، بیماری به راحتی با اصلاح رژیم غذایی و پرهیز از غذاهای تشدیدکننده علائم درمان می شود.  در موارد شدید تر پزشک داروهای تحریک کننده تخلیه معده و ضداستفراغ تجویزمیکند. در موارد حادتر بیمار ممکن است به داروها پاسخ ندهد و بدن فرد دچار کم آبی و سوء تغذیه شود. در این شرایط از مایعات ومواد مغذی داخل وریدی استفاده می شود. ممکن است بیمار نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشد ودر صورت لزوم به جراحی نیاز خواهد داشت.

رژیم غذایی مخصوص گاستروپارزی

در صورتی به گاستروپارزی مبتلا هستید میزان فیبر و چربی که مصرف میکنید بر شدت بروز علائم تاثیر گذار است. تغییر در رژیم غذایی گاهی اوقات اولین درمانی است که برای افراد مبتلا توصیه می شود.

در بیماری فلج معده خوردن وعده های کم حجم، غذاهای کم چرب و زودهضم مهم است.  توصیه می شود وعده های غذایی خود را کوچک کنید درعوض دفعات آن را به 5 تا 8 بارافزایش دهید. قبل از قورت دادن غذا آن را خوب بجوید. سعی کنید غذاهای مقوی بخورید و معده خود را با غذاهایی که انرژی شما را تامین نمی کنند پر نکنید. همچنین توجه داشته باشید غذاهایی که راحت جویده می شوند هضم بهتری نیز خواهند داشت.

عدم تحمل لاکتوز دربین مبتلایان به فلج معده معمول است. بنابراین بهتر است از خوردن محصولات لبنی به جزماست پرهیز کنید.

آب فراوان بنوشید به طوری آب لازم برای سیستم گوارشی تامین شود. نوشیدنی های مقوی مانند آب میوه وآب سبزیجات علاوه بر زود هضم بودن مواد مغذی لازم بدن را فراهم میسازند.

ازمصرف الکل بپرهیزید زیرا الکل باعث کم آبی بدن و یبوست می شود. مصرف غذاهای زیر به مهارفلج معده کمک میکند:

  • تخم مرغ
  • موز
  • نان
  • آب میوه
  • آب سبزیجات

غذاهایی که باید از آنها پرهیز کرد عبارتند از

  • لوبیا و حبوبات
  • ذرت
  • آجیل ها و دانه ها
  • بروکلی و گل کلم
  • پنیر
  • خامه پرچرب
  • کره یا غذاهای پرچرب

رژیم غذایی پس ازبهبودی

ممکن است بیماری باعث کاهش وزن شود. پس از بهبودی به یک رژیم جبران کننده نیازخواهد بود. همچنین برگشت به خوردن غذاهای سفت تر و دیر هضم تر باید طی چندمرحله و بتدریج صورت گیرد. توصیه می شود مراحل زیر پس از بهبودی طی شوند.

در مرحله اول غذا ها بیشتر به غذاهای آبکی مانند سوپ حاوی آب گوشت به اضافه آب سبزیجات محدود می شود. در مرحله دوم می توان از سوپ های حاوی نودل و پنیر استفاده کرد. در مرحله آخر شما اجازه دارید ازغذاهای نرمی که راحت جویده می شوند همراه با منابع پروتئینی نرم مانند مرغ وماهی استفاده کنید.

در طول تمام این مراحل از مصرف سبزیجات حاوی فیبر بالا و گوشت زیر پرهیز کنید زیرا این غذاها دیرهضم تر هستند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *