خانه » سلامت » بیماریهای دستگاه ادراری » هیپوناترمی چیست؟ – علت کاهش سدیم خون و درمان آن
هیپوناترمی

هیپوناترمی چیست؟ – علت کاهش سدیم خون و درمان آن

هیپوناترمی یا کمبود سدیم در خون

هیپوناترمی به بیماری گفته می شود که در آن میزان سدیم موجود در خون کمتر از حد نرمال است. سدیم نوعی الکترولیت است که بیشتر در خارج از سلولها و مایعات بدن مانند خون یافت می شود. وجود سدیم برای متعادل نگه داشتن فشار خون، و عملکرد درست ماهیچه ها، اعصاب، و سایر بافت های بدن ضروری است. کار سدیم در واقع متعادل ساختن آب داخل و اطراف سلولها است.

بالا بودن یا کم بودن غلظت سدیم با توجه به میزان آب بدن مشخص می شود. در مواردی که نسبت آب به سدیم کم یا زیاد باشد این توازن بر هم می خورد. به طور طبیعی مقدار سدیم می بایست 135 تا 145 هزار در هر لیتر آب باشد. در هیپوناترمی یا کمبود سدیم خون مقدار سدیم نسبت به آب کمتر و به زیر 135 هزار در لیتر می رسد. این امر باعث می شود نسبت آب بدن افزایش آب و سلولها ورم کنند. شاید تصور کنید کم یا زیاد بودن آب بدن مسئله مهمی نیست. اما این بیماری در برخی از افراد می تواند جدی باشد و حتی منجر به مرگ شود.

درمان این عارضه با توجه به شدت، علائم و حاد یا مزمن بودن آن متفاوت است. در سالهای اخیر پیشرفت های زیادی در زمینه درمان و دسترسی به داورها صورت گرفته است.

هیپوناترمی بیماری شایعی است و فرمول های اصلاح آن به کابوسی برای دانش آموزان و پزشکان تبدیل شده است.

علت ایجاد هیپوناترمی

دلایل زیادی برای پایین آمدن سطح سدیم خون وجود دارد. عوامل زیر در بروز هیپوناترمی نقش دارند:

  • نارسایی کلیوی: این عارضه بر مایعات بدن و در نتیجه بر سطح سدیم خون تاثیر گذار هستند. در نارسایی کلیوی، کلیه ها نمی توانند از دست مایعات اضافی بدن خلاص شوند.
  •  بیماریهای قلبی و کبدی: بیماریهای قلبی نیز باعث تجمع مایعات اضافی در بدن می شوند.
  • مصرف برخی داروها: داروهای ادرار آور که به داروهای آب معروف هستند و برخی داروهای ضدافسردگی و مسکن ادرار و عرق شما را افزایش می دهند.  به این ترتیب سدیم بیشتری همراه ادرار دفع می شود تناسب آب بدن و سدیم برهم می خورد.
  • سندرم ترشح نامتناسب هورمون آنتی دیورتیک: برخی هورمونها بر میزان سدیم تاثیر گذار هستند. هورمون آنتی دیورتیک سطح الکترولیت ها را کنترل می کنند. در صورتی که هورمون تیروئید بیش از حد پایین باشد می تواند بر سطح سدیم بدن تاثیر بگذارد.
  • نوشیدن آب بیش از حد: نوشیدن آب بیش از اندازه باعث رقیق شدن خون و کاهش سطح سدیم نسبت به آب می شود. در طول ورزشهایی مانند دوی ماراتن ورزشکاران ممکن است بیش از اندازه آب بنوشند و یا از طریق عرق آب سدیم از دست بدهند.
  • اسهال یا استفراغ حاد یا مزمن: باعث می شود مایعات بدن و همراه با آن سدیم دفع شود.
  • مصرف اکستازی: این داروی آمفتامین غیرقانونی ممکن است باعث بروز هیپوناترمی شدید شود. کاهش سدیم ناشی از مصرف اکستازی بخصوص در زنان می تواند کشنده باشد.

علائم

در موارد خفیف شما ممکن است علائمی نداشته باشید. نشانه های بیماری زمانی بروز می کنند که میزان سدیم ناگهان بالا یا پایین می رود. علائم هیپوناترمی عبارتند از:

  • احساس گیجی
  • سردرد
  • خستگی یا پایین بودن انرژی
  • حالت تهوع
  • بیقراری
  • گرفتگی ماهیچه ها

در صورت مشاهده علائم بالا به پزشک مراجعه کنید. در صورتی که علائم شدید باشند ممکن است به مراقبت های پزشکی فوری نیاز داشته باشید. در موارد زیر فورا به مراکز درمانی مراجعه نمایید:

    • استفراغ
    • تشنج
    • گرفتگی ، ضعف و انقباض عضلات
    • از بین رفتن هوشیاری یا کما

تشخیص

افرادی که نشانه های کاهش سدیم خون را مشاهده می کند باید فورا به پزشک مراجعه کنند زیرا ممکن است به مراقبت های فوری نیاز داشته باشند.

پزشک برای تشخیص ابتدا از سابقه پزشکی بیمار سوال می کند و علاوه بر معاینه پزشکی انجام آزمایش خون را تجویز می نماید.

آزمایش خون پایین بودن سدیم خون را مشخص می کند. پزشک در صورت نیاز انجام آزمایش های بیشتری را برای پی بردن به علت بیماری تجویز خواهد کرد.

درمان

درمان ممکن است کوتاه مدت یا بلند مدت باشد. نوع درمان براساس شدت و علت پایین بودن سدیم خون متفاوت است.

هیپوناترمی مزمن خفیف به سادگی درمان می شود . در این شرایط اصلاح رژیم غذایی، تغییر سبک زندگی و یا مصرف دارو توصیه می شود. در برخی موارد تنها نیاز است نوشیدن آب خود را اصلاح کنید. نوشیدن آب به میزان 2/2 لیتر برای زنان و 3 لیتر برای مردان توصیه می شود. در موارد زیر مصرف مایعات خود را افزایش دهید:

  • هوای گرم
  • زمانی که در ارتفاعات قرار دارید
  • در طول بارداری و شیردهی
  • استفراغ
  • تب
  • اسهال

توجه نمایید مصرف آب در این موارد نباید بیش از 1 لیتر در ساعت باشد. به خاطر داشته باشید مصرف آب را به یکباره بیش از حد بالا نبرید.

 اما در موارد حاد و شدید درمان نیازمند تزریق درون وریدی مایعات یا الکترولیت ها است. در این موارد پزشک علاوه بر تنظیم میزان سدیم خون می بایست بیماری مسبب آن را نیز درمان کند تا علائم همراه آن از بین بروند. درمان های زیر در موارد شدید کاربرد دارند:

  • تزریق مایع درون وریدی: در این مورد محلول سدیم از طریق رگ وارد خون می شود تا میزان سدیم خون افزایش یابد. این کار معمولاً در بیمارستان انجام می شود.
  • داروهای نگه دارنده سدیم: این داروها به کلیه کمک می کنند آب اضافی بدن را دفع کنند و سدیم را در بدن نگه می دارند.
  • دیالیز: در صورتی که کلیه ها درست کار نکنند ممکن است نیاز به دیالیز داشته باشند تا آب اضافی بدن دفع شود.
چطور می توان از هیپوناترمی پیشگیری کرد؟

در صورتی که بیماریهای مرتبط مانند بیماری های مربوط به کلیه ها، قلب، شش، کبد یا مغز را دارا هستید بیشتر در معرض کاهش سدیم خون قرار خواهید داشت. با پیگیری و درمان این بیماریها می توانید احتمال هیپوناترمی را کاهش دهید. مصرف مایعات خود را در حد میزان توصیه شده نگه دارید.  و در صورت مشاهده علائم جدید فوراً به پزشک مراجعه کنید.

تفاوت هیپوناترمی و هیپرناترمی

هیپرناترمی برخلاف هیپوناترمی به سدیم بالا در خون گفته می شود. هیپرناترمی بیماری نادری است که در افرادی که آب کافی دریافت نمی کنند رخ می دهد. در این عارضه نسبت آب به سدیم بیشتر است.


آهین مجله سلامت و زیبایی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *