خانه » سلامت » با بیماری اسکلروز چندگانه یا ام اس آشنا شویم + تشخیص و درمان
اسکلروز چندگانه

با بیماری اسکلروز چندگانه یا ام اس آشنا شویم + تشخیص و درمان

اسکلروز چندگانه چیست؟

اسکلروز چندگانه یا ام اس یک بیماری مزمن است که بر اعصاب موجود در چشم، نخاع و مغز تاثیر می گذارد. ام اس ممکن است بینایی، کنترل عضلات، تعادل و دیگر عملکردهای اساسی بدن را دچار مشکل کند. تاثیراتی که اسکلروز چندگانه بر بدن می گذارد در هر  فرد متفاوت است. شدت و ضعف آن نیز در افراد مختلف یکسان نیست. همچنین علائم بیماری در برخی افراد ممکن است آنقدر خفیف باشد که نیاز به درمان نداشته باشد.

ام اس یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به پوششی که اطراف رشته های عصبی را فرا گرفته است حمله می کند. وظیفه این پوشش که میلین نام دارد محافظت از بافتهای عصبی است و بدون آن اعصاب در معرض آسیب قرار می گیرند. این آسیب باعث می شود مغز نتواند به درستی به اندامهای بدن پیام بفرستد. به این ترتیب بر حرکت و حواس بیمار تاثیر می گذارد. اولین نشانه های بیماری در سن 20-40 سالگی شروع می شوند.

برخی از بیماران مبتلا به اسکلروز چندگانه هر از چندگاه دچار حملاتی می شوند. در این شرایط علائم بیماری به یکباره شدت می گیرد و پس از مدتی در یک دوره بهبودی علائم بهبود می یابند. اما در سایرین علائم بیماری به مرور زمان پیشرفت می کند. خوشبختانه امروزه درمانهای جدید زیادی وجود دارند که مانع عود ناگهانی بیماری می شوند و تاثیر آن را کندتر می سازند.

علائم

خستگی و مشکل در راه رفتن از علائم اولیه بیماری ام اس محسوب می شوند. خستگی ممکن است به اندازه ای باشد که بر توانایی انجام کارهای روزانه اثر بگذارد. مشکل نیز در راه رفتن به خاطر عوامل مختلفی مانند بی حسی پاها، تعادل نداشتن، ضعف ماهیچه ها، مشکل بینایی، گرفتگی عضلات ایجاد شود. علائم زیر از نشانه های این بیماری که به تدریجی مشاهده می شوند:

  • مشکل در راه رفتن
  • احساس خستگی، ضعف ماهیچه و اسپاسم
  • بی حسی
  • مشکلات حسی
  • ضعف در کنترل مثانه و حرکات روده
  • درد
  • افسردگی
  • مشکل در تمرکز و به خاطر آوری
  • رعشه

دلیل ایجاد ام اس

متخصصان مطمئن نیستند چه چیزی سبب بروز ام اس می شود اما به نظر می رسد برخی عوامل خطر زا احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش می دهند. وجود ژنهای خاصی در برخی از افراد با ابتلا به بیماری ام اس ارتباط دارد. در برخی موارد سیگار کشیدن نیز از عوامل خطر زا محسوب می شود.

همچنین، مشاهده شده است برخی افراد پس از ابتلا به یک عفونت ویروسی به نام اپستین-بار و هرپس که باعث ایجاد مشکل در عملکرد سیستم ایمنی می شود به این بیماری دچار شده اند.

کمبود ویتامین D نیز احتمال ابتلا را تا حدی افزایش می دهد.

نحوه تشخیص اسکلروز چند گانه

در وهله اول پزشک از سابقه خانوادگی بیمار سوال می کند. علاوه بر این متخصص با انجام تست های زیر می تواند بیماری را تشخیص بدهد:

  • اسکن ام آر ای: انجام اسکن MRI همراه با ماده حاجب فعال و غیر فعال بودن ضایعات در مغز و نخاع را مشخص می کند.
  • آزمایش خون: پزشک در صورت نیاز آزمایش خون تجویز می کند. ام اس ممکن است با برخی بیماریها علائم مشابه ای داشته باشد. پزشک با بررسی تمام این احتمالات ممکن است به وجود ام اس مشکوک شود.
  • تست مقطع نگاری همدوسی اپتیکی (یا OCT) : در تست OCT از لایه های اعصاب پشت چشم تصویر برداری می شود. متخصص به این ترتیب تشخیص می دهد که عصب چشمی نازک شده است یا نه.
  • آزمایش مایع مغزی نخاعی: متخصص برای بررسی غیرطبیعی بودن مایع نخاعی، آزمایش مایع مغزی نخاعی را تجویز می کند. این تست وجود بیماری های عفونی و باندهای اوگيلوکلونال را نشان می هد.
  • تست VEP: این تست مسیر عصبی را شبیه سازی می کند تا فعالیت الکتریکی مغز را نشان دهد.

انواع ام اس

سندرم بالینی جدا شده (یا CIS)

این اولین مرحله بیماری است که نشان های آن حداقل 24 ساعت طول می کشد. در مرحله بعد پس از مدتی پزشک ام اس عودکننده- بهبودیابنده را تشخیص می دهد.

اسکلروز چندگانه عودکننده- بهبود یابنده

زمانی که بیماری تشخیص داده می شود بیشتر بیماران یعنی حدود 90% دوره عودکننده-بهبودیابنده را تجربه خواهند کرد. در این نوع اسکلروز ، علائمی مانند خستگی، ضعف، مورمور شدن، بیحسی، تاری دید، دوبینی و مشکل در راه رفتن پس از شروع به مدت چند ساعت تا چند روز طول می کشند. این علائم پس از مدتی تا حدی یا کاملا از بین می روند. بیمار ممکن است چند هفته، چند ماه، یا حتی چند سال علائمی نداشته باشد، تا زمانی که علائم دوباره عود کنند. در صورتی که بیمار درمان نشود این علائم در طول زمان بتدریج شدیدتر می شوند.

اسکلروز چندگانه پیش رونده ثانویه

در صورتی که اسکلروز عودکننده- بهبود یابنده به مرحله ای برسد که دیگر عود و بهبودی بیماری قابل تشخیص نباشد، دوره ام اس پیشرونده ثانویه شروع شده است. همه کسانی که به اسکلروز ثانویه مبتلا هستند دوره اسکلروز عود کننده- بهبود یابنده را سپری کرده اند. در این شرایط ممکن است برخی مواقع علائم ثابت باقی بمانند اما به طور کلی علائم به مرور زمان بدتر می شوند. درشروع مرحله ثانویه ممکن است بیمار یک عود را تجربه کند.

اسکلروز چندگانه پیشرونده اولیه

تقریبا 10 تا 15 درصد از بیماران مبتلا به ام اس از همان ابتدا دوره عود و بهبودی ندارند بلکه نشانه های بیماری از آغاز به تدریج بدتر می شود. بیماران مبتلا به اسکلروز پیشرونده اولیه بتدریج با مشکل در راه رفتن مواجه می شوند. آنها اغلب در اندامهای پایینی خود احساس خشکی و سفتی می کنند.

اسکلروز چندگانه خوش خیم

اسکلروز چند گانه خوش خیم یا همان ام اس خوش خیم یک دوره با علائم خفیف دارد که حدود 15 سال طول می کشد. 5 تا 10 درصد بیماران مبتلا به ام اس این نوع آن را تجربه می کنند. ام اس خوش خیم را نمی توان در ابتدای بیماری پیش بینی کرد. تنها راه تشخیص آن از سایر انواع این است که بیمار بعد از گذشت 15 سال متوجه شود علائمش بدتر نمی شود.

درمان

درمانی قطعی برای ام اس وجود ندارد که بیماری را کاملا درمان کند. در واقع، درمانهای موجود علائم بیماری را کاهش می دهند، روند پیشرفت بیماری را کندتر می سازند و تعداد و شدت دوره عود بیماری را پایین می آورند.

تقریبا تا 20 ساله گذشته روشهای درمانی کمی برای درمان اسکلروز چندگانه وجود داشت. خوشبختانه با پیشرفت هایی که در زمینه درمان ام اس صورت گرفته است، داروهای جدید اثربخش تر و کم خطرتر هستند. بیماران مبتلا در صورت دریافت درمان و داشتن سبک زندگی مناسب می توانند عمر طولانی داشته باشند. علاوه بر این کیفیت زندگی این بیماران نسبت به گذشته بهبود چشمگیری داشته است.

داروها

داروهای اصلاح کننده بیماری (DMT ها امروزه بهترین راهکار برای کند کردن روند پیشرفت بیماری ام اس محسوب می شود. این داروها شدت و تعداد عود بیماری را کاهش می دهند. همچنین باعث کند شدن پیشرفت بیماری و ایجاد ضایعه های جدید می شود. نکته مهم در مورد این داروها این است که توصیه می شود مصرف آنها در مراحل اولیه بیماری آغاز شود. بخصوص در صورتی بیمار قبل از مشاهده علائم شدید مصرف داروها را شروع کند شانس بیشتری برای کندتر ساختن روند بیماری دارد.

برخی از این داورها با مهار سیستم ایمنی باعث می شوند به دستگاه ایمنی به روکش محافظ اطراف عصب ها (میلین) حمله نکند. داروهای دیگری نیز برای کنترل درد وجود دارند که در صورت وجود درد استفاده می شوند. داروهای مورد استفاده برای ام اس ممکن است به شکل خوراکی یا تزریق زیرپوستی و عضلانی باشند.

سایر موارد

ورزش: فعالیت فیزیکی و سلامت ذهنی در درمان ام اس بسیار حائز اهمیت است. ورزش باعث افزایش انعطاف پذیری بدن، کاهش خشکی و تقویت روحیه می شود.

رژیم غذایی: داشتن یک رژیم غذایی سالم، حاوی مواد غذایی کم کالری و سرشار از مواد مغذی و فیبر به کنترل سلامت شما کمک می کند.

ترک سیگار: تصور می شود سیگار کشیدن احتمالا سرعت پیشرفت بیماری ام اس را افزایش می دهد.

فیزیوتراپی: هدف از انجام فیزیوتراپی حفظ توانایی های حرکتی است.

کاردرمانی: کار درمانی به حفظ عملکرد فیزیکی و ذهنی کمک می کند.

توانبخشی شناختی: این روش به بیمار در رفع مشکلات مربوط به درک و شناخت کمک می کند.

گفتار درمانی : گفتار درمانی با انجام تمرینات خاص برای کسانی که در زمینه صحبت کردن مشکل دارند انجام می شود.

درمان با سلولهای بنیادی

تحقیقات بر روی سلولهای بنیادی در درمان ام اس ادامه دارد. دانشمندان امیدوارند بتوانند با استفاده از تکنیک های درمانی سلولهای بنیادی آسیب های ایجاد شده در اثر ام اس را معکوس کنند. سلولهای بنیادی در بازسازی سلولهای مختلف بدن و بازیابی عمکلردهای از دست رفته به خاطر بیماریهای متفاوت موثر هستند.


آهین مجله سلامت و زیبایی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *