خانه » سلامت » همه چیز درباره پوکی استخوان – علائم، درمان و پیشگیری
پوکی استخوان

همه چیز درباره پوکی استخوان – علائم، درمان و پیشگیری

بازدیدها: 1

پوکی استخوان چیست؟

درون یک استخوان سالم فضاهای کوچکی همانند کندوی عسل وجود دارد. پوکی استخوان در واقع این فضاها را افزایش می دهد و درنهایت استخوان تراکم و قدرت خود را از دست می دهد. این وضعیت باعث ضعیف و شکننده شدن استخوانها می شود. در نهایت، استخوانها آنقدر شکننده می‌شوند که افتادن یا وارد آمدن فشار جزئی مانند خشم شدن یا سرفه کردن ممکن است باعث شکستگی آنها شود.

پوکی استخوان بیشتر در ران، کمر و ستون فقرات رخ می دهد.

 استخوانها به طور معمول دائماً در حال شکسته شدن هستند. پوکی استخوان زمانی رخ می دهد که استخوانهای جدید جایگزین نمی‌شوند. دارو، رژیم غذایی سالم و وزنه برداری می تواند به پیش گیری از کاهش استحکام استخوانهای ضعیف شده کمک کند.

این بیماری در هر سنی بروز می کند اما در میان مسن تر ها بخصوص زنان شایع تر است. افراد مبتلا حتی در زمان انجام کارهای روزمره مانند ایستادن و راه رفتن در معرض خطر شکستگی استخوان هستند.

بافت استخوان در سنین مختلف

استخوان از مواد معدنی ساخته شده است که با فیبرهای کلاژن قوی پیوند می خورند. استخوانهای ما پوسته خارجی سختی دارند که به راحتی در زیر اشعه X دیده می شود.

استخوان بافت زنده ای است که دائما خود را بازسازی می کند. استخوانهای قدیمی به وسیله سلولهایی به نام استئوکلاست تجزیه می شود و با مواد استخوانی جدید تولید شده به وسیله سلولهایی به نام استئوبلاست جایگزین می‌شوند.

توازن بین تجزیه استخوانهای قدیمی و شکل گیری استخوانهای جدید در مراحل مختلف متفاوت است. در کودکی و نوجوانی استخوان بسیار سریع شکل می گیرد. این امر باعث بزرگتر و قوی تر شدن استخوان ها می شود. تراکم استخوان در سن 20 سالگی به اوج خود می رسد. پس از آن هر 7 تا  سال10 استخوانها کاملا بازسازی می‌شوند و نسبت تجزیه و بازسازی برابر است. اما پس از سن چهل سالگی سرعت تجزیه استخوان بیشتر از تولید آن خواهد. به همین خاطر استخوانها کم کم تراکم خود را از دست می دهند.

علائم پوکی استخوان

پوکی استخوان در بیشتر مواقع علامتی ندارد. اولین نشانه ای که ممکن است فرد آن را مشاهده کند شکستگی استخوان با یک تصادف یا سقوط جزئی است.

درمان این بیماری در مراحل اولیه بهترین راه برای پیشگیری از پیامدهای جدی مانند کاهش وزن یا شکستگی استخوان است. آگاهی داشتن از نشانه ها می تواند به اقدام به موقع و قوی نگه داشتن استخوانها کمک کند.

نشانه های اولیه:

نشانه های قابل شناسایی اولیه کم هستند. در اغلب موارد بیماران تا زمانی که با شکستگی مواجه نشوند متوجه وجود بیماری در خود نمی‌شوند. اما برخی نشانه های اولیه وجود دارند که می توانند به تشخیص سریع تر کمک کنند:

  • عقب رفت لثه ها: در صورتی که استخوان فک تحلیل رود لثه پس روی می کند. در صورت مشاهده چنین نشانه ای از دندانپزشک خود بخواهید این مورد را بررسی کند.
  • کاهش قدرت چنگ زدن: در یک مطالعه محققان دریافتند که کاهش قدرت چنگ زدن با کاهش تراکم مواد معدنی استخوان ارتباط دارد.
  • ضعیف و شکننده شدن ناخن: استحکام ناخن نشان از سلامت آن است. البته باید عواملی مانند شنا، باغبانی و ورزشهای دیگر تأثیر گذار بر ناخن را در نظر بگیرید.

پوکی استخوان معمولاً علائم اولیه زیادی ندارد. بهترین کار این است که اگر سابقه خانوادگی این بیماری را دارا هستند با پزشک مشورت کنید.

نشانه های بعدی:

  • کمردردی که ناشی از شکستگی یا فرو ریختن مهره ها باشد.
  • کاهش وزن درطول زمان.
  • خمیده شدن قامت
  • شکسته شدن آسان تر از حد انتظار یک استخوان.

چه عوامی در ایجاد پوکی استخوان نقش دارند؟

1- عوامل غیرقابل تغییر

سابقه خانوادگی: همانطور که گفتیم در صورت وجود سابقه خانوادگی احتمال ابتلا افزایش می یابد.

 جنسیت: زنان بیشتر از مردان به آن مبتلا می‌شوند.  زنان به طور کلی نسبت به مردان تراکم استخوانی کمتری دارند. و از آنجائیکه زنان بیشتر از مردان عمر می کنند، استخوان آنها بیشتر عمر می کند و احتمال بیماری با بالا رفتن سن افزایش می یابد. علاوه بر این، زنان معمولاً به اندازه مردان کلسیم دریافت نمی‌کنند.

اندازه اسکلت بدنی: کسانی که اسکلت بدنی کوچکتری دارند بیشتر در معرض خطر هستند، زیرا تراکم استخوانی کمتری برای از دست دادن دارند.

سن: خطر ابتلا به پوکی استخوان با بالا رفتن سن افزایش می یابد.

2- تغییرات هورمونی

تغییرات هورمون جنسی: تغییرات هورمونی در زمان یائسگی نیز احتمال افزایش ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می دهند. کاهش سطح تستوسترون در مردان با بالا رفتن سن خطر ابتلا را بالا می برد. علاوه بر سن، سرطان پرستات نیز میزان تستوسترون را پایین می آورد. درمان سرطان سینه در زنان  باعث کاهش سطح استروژن و احتمالاً تشدید از دست رفتن تراکم استخوان می شود.

3- عوامل پزشکی

اختلالات خوردن: اختلالاتی مانند بی اشتهایی و بولیمی باعث گرسنه نگه داشتن و نرسیدن مواد مغذی برای حفظ استحکام استخوانها شوند.

درمان نشدن بیماری سلیاک: کسانی که به این بیماری مبتلا هستند ممکن است با خوردن غذاهای حاوی گلوتن به روده کوچک خود آسیب بزنند.

پرکاری بیش از حد تیروئید: داروهای زیادی که برای درمان این مشکل استفاده می شود می تواند تأثیر گذار باشد.

شیمی درمانی: قرار گرفتن در معرض پرتوها می تواند در ابتلا به پوکی استخوان نقش داشته باشد.

استفاده از برخی داروها: داروهای استروئید مانند هیدروکورتیزون یا پردنیزون و داروهای ضدتشنج مانند کاربامازپین، گاباپنتین با پوکی استخوان ارتباط دارند.

4- سبک زندگی

کمبود کلسیم یا ویتامین D

ورزش کافی نداشتن بخصوص ورزشهای استقامتی

سیگار کشیدن

نوشیدن الکل زیاد         

نوشیدنی های گازدار

پیشگیری و درمان

در صورتی که تراکم استخوان ها کاهش یابد، آنها ضعیف تر می‌شوند. اما معمولاً تا زمانی شکستگی رخ ندهد و به حد پوکی استخوان نرسیده باشد، کمتر تشخیص داده می شود. راههایی وجود دارد می توان به وسیله آنها مانع پیشرفت کاهش تراکم استخوان شد. برخی درمان ها و داشتن عادات سالم می تواند به تقویت استخوانهای شما کمک کنند و روند کاهش تراکم استخوان را کندتر سازند و در نهایت مانع رسیدن به پوکی استخوان شوند:

تغذیه مناسب و ورزش منظم در حفظ سلامت استخوانها در طول زندگی اهمیت زیادی دارند.

کلسیم

مردان و زنان بین 18 تا 50 سال به 1000 میلی گرم کلسیم در روز نیاز دارند. زنان پس از 50 سالگی و مردان پس از 70 سالی به 1200 میلی گرم کلسیم نیاز خواهند داشت:

منابع غذایی حاوی کلسیم عبارتند از:

  • محصولات لبنی کم چربی
  • سبزیجاتی با برگ سبز تیره
  • فراورده های سویا مانند توفو

اگر دریافت کلسیم از رژیم غذایی برای شما مشکل است، می توانید به مصرف مکمل فکر کنید. اما مصرف بیش از اندازه مکمل کلسیم باعث ایجاد سنگ کلیه می شود. همچنین برخی از متخصصان معتقدند مصرف بیش از حد مکمل کلسیم خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را افزایش می دهد. از نظر میزان مصرف مکمل با پزشک مشورت کنید.

ویتامین D

ویتامین D باعث جذب بیشتر کلسیم و افزایش سلامت استخوانها می شود. حدود 15 دقیقه قرار گرفتن در زیر نور آفتاب، تولید ویتامین D را در بدن شما فعال می کند.  بیشتر مردم به 400 واحد ویتامین D در روز نیاز دارند. این میزان برای افراد 51 تا 70 ساله به 600 واحد می رسد و پس از 70 سالگی هر فرد به 800 واحد ویتامین D نیاز دارد.  مواد غذایی مانند زرده تخم مرغ، شیر غنی شده و ماهی سالمون حاوی ویتامین D بیشتری هستند.

ورزش

ورزش باعث استحکام بیشتر استخوان و کند شدن روند تحلیل استخوان می شود. شروع به ورزش کردن در هر سنی مفید است اما اگر از سنین جوانی و به طور منظم ورزش کنید، فواید بیشتری برای شما خواهد داشت. ورزش به استحکام عضلات و استخوانهای بازو و ستون فقرات فوقانی کمک می کنند. ورزش هایی مانند دو، پیاده روی تند، پیاده روی معمولی، کوهنوردی، طناب زدن، اسکی بر استخوانهای پا، ران و پایین ستون فقرات تأثیر می گذارند. ورزشهایی که با حفظ تعادل سروکار دارد مانند تای چی به کاهش خطر سقوط در سنین بالاتر کمک می کند.

ورزشهایی مانند دوچرخه سواری و شنا و ورزش روی دستگاه برای عملکرد قلب و عروق مفید هستند و تاثیری بر سلامت استخوان ندارند.

ترک سیگار و الکل

اگر سیگار می کشید، سعی کنید آن را ترک کنید. مطالعات نشان می دهد رابطه زیادی بین سیگار کشیدن و کاهش تراکم استخوان وجود دارد. مشروبات الکی نیز توازن کلسیم را در بدن تغییر می دهند و نحوه تولید هورمونها و ویتامین های لازم برای داشتن استخوانها سالم در بدن را عوض می کنند.

کاهش مصرف نمک و کافئین

کافیین و نمک باعث از دست رفتن بیشتر کلسیم و تراکم استخوانی می‌شوند. قهوه کافئین دار و نوشابه با پوکی استخوان ارتباط دارند. سعی کنید مصرف آنها را کاهش دهید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *