خانه » سلامت » بهداشت دستگاه تنفسی » هیپوکسی چیست؟ هیپوکسی خاموش جدی ترین خطر کووید 19
هیپوکسی

هیپوکسی چیست؟ هیپوکسی خاموش جدی ترین خطر کووید 19

پایین آمدن سطح اکسیژن خون را هیپوکسمی می گویند و پایین آمدن اکسیژن موجود در بافت ها را هیپوکسی می نامند. این دو اصطلاح گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته می شوند اما گاهی اوقات برای هر دو حالت ازعنوان هیپوکسی استفاده می شود. اما هیپوکسی خاموش نوع بی علائم هیپوکسی است که با شیوع کووید 19 توجه متخصصان را به خود جلب کرده است. ابتدا بیایید با مفهوم هیپوکسی بیشتر آشنا شویم.

میزان اکسیژن خون به مقدار اکسیژنی گفته می شود که در خون جریان دارد. کارحمل اکسیژن در خون به عهده گلبولهای قرمز است. میزان اکسیژن خون هر فرد نشان دهنده علامت مهمی برای سلامت فرد محسوب می شود. به طورطبیعی بدن اکسیژن خون را در حد مورد نیاز سلولهای بدن نگه می دارد و بر آن نظارت دارد.

 گلبولهای قرمز اکسیژن را از خون دریافت می کنند و به بخش های مختلف بدن تحویل می دهند. بدون اکسیژن مغز، کبد واندامهای دیگر ممکن است ظرف چند دقیقه پس از شروع علائم آسیب ببینند.

هیپوکسمی ممکن است علائم خفیفی مانند سردرد و تنگی نفس داشته باشد. اما درموارد شدیدتر می تواند در عملکرد قلب و مغز نیز اشکال ایجاد کند.

نحوه اندازه گیری میزان اکسیژن خون

معمولترین روش اندازه گیری اکسیژن خون تست ABG  یا گاز خون شریانی است. برای انجام این آزمایش مقداری از خون شریانی معمولا از مچ دست گرفته می شود. این آزمایش بسیار دقیق است.

انجام آزمایش ABG توسط فرد آموزش ندیده امکان پذیر نیست. اما شما با وسیله ای به نام پالس اکسی متر به راحتی میتوانید میزان اکسیژن خون را در منزل اندازه گیری کنید. دستگاه پالس اکسیمتر همانند گیره ای است که روی انگشت دست قرار میگیرد و میزان اکسیژن و ضربان قلب را روی نمایشگر خود نشان می دهد. علاوه بر این می توان پالس اکسیمتر را روی انگشت پا یا گوش نیز قرار دارد.

اندازه گیری اکسیژن خون به وسیله پالس اکسی متر سریع تر، ساده تر و بدون درد است. اما دقت آن به اندازه آزمایش ABG یا گاز خون شریانی نیست. عواملی روشنایی محیط، لاک ناخن، کثیف بودن انگشت و یا جریان خون ضعیف در دقت کار پالس اکسیمتر تاثیرگذار هستند.

آسیب وارده از هیپوکسی به بدن تحت تاثیر عوامل مختلفی مانند سرعت آغاز، میزان هیپوکسی، جریانخون، غلظت قند خون و فعالیت متابولیک بافت است.

دلیل هیپوکسمی

عوامل مختلفی در ایجاد هیپوکسمی یا پایین آمدن اکسیژن خون اثر گذار هستند

  • بیماریهای تنفسی مانند آسم، برونشیت و آمفیزم (حمله آسمی شدید) و ادم ریوی (جمع شدن مایع درریه ها)
  • بیماریهای قلبی که باعث نارسایی قلب شود
  • قرار داشتن در ارتفاعات یعنی جایی که میزان اکسیژن هوا کم است
  • مصرف داروهای مسکن قوی یا بیماریهایی که منجر به کندی تنفس می شوند
  • آپنه خواب
  • التهاب و زخم در بافت ریه (فیبروز ریه)
  • کم خونی (کمبود تعداد گلبولهای قرمز که وظیفه آنها حمل اکسیژن است)

علائم

  • تغییر رنگ پوست از قرمز تا کبودی
  • گیجی
  • سرفه
  • ضربان قلب سریع
  • تنگی نفس
  • ضربان قلب کند
  • عرق
  • خس خس کردن

در صورت مشاهده علائم بالا به پزشک مراجعه کنید

درمان

در صورت مشاهده علائم هیپوکسی می بایست به مراکز درمانی مراجعه کنید تا در انجا میزان اکسیژن خون شما اندازه گیری شود.

مهمترین مسئله برای درمان هیپوکسی این است که اکسیژن بیشتری به بدن برسد. در این موارد اکسیژن از طریق نازل بینی یا ماسکی که دهان و بینی را می پوشاند به بیمار می رسد. در بیشتر موراد این کار برای درمان هیپوکسی کافی است.

استفاده از اسپری یا داروهای مخصوص آسم نفس کشیدن را برای بیمار راحت تر می کنند. در صورتی که این موارد اثرگذار نباشد پزشک ممکن است داروی وریدی تجویز کند. شما ممکن است برای کاهش التهاب ریه یا درمان عفونت برای مدت کوتاهی به استروئید یا آنتی بیوتیک نیاز داشته باشید.

در صورتی که زندگی بیمار درخطر باشد  و درمانهای دیگر پاسخگو نباشد، از تنفس مصنوعی برای کمک به تنفس استفاده خواهد شد.

هیپوکسی خاموش و کووید 19

دانشمندان هنوز کاملاً نمی‌دانند کرونا ویروس جدید چطور به شش ها و سایر نقاط بدن حمله می کند. مهمترین پرسش در رابطه با کووید 19 این است که چگونه باعث هیپوکسی خاموش می شود. در هیپوکسی سطح اکسیژن به یکباره کاهش می یابد و در صورتی که مدتی در همین شرایط باقی بماند باعث آسیب به اندامهای حیاتی بدن خواهد شد. همانطور که گفتیم پایین آمدن اکسیژن خون با علائمی مانند تنگی نفس همراه است.

اما بسیاری از افراد مبتلا به کووید 19 که سطح اکسیژن خون آنها بسیار پایین است علائمی مانند تنگی نقس از خود نشان نمی دهند. به این پدیده هیپوکسی خاموش می گویند. سطح اکسیژن خون بیماران مبتلا به هیپوکسی خاموش ممکن است به 50 درصد برسد. در صورتی که این وضعیت درمان نشود می توان صدمات جدی به بیمار وارد کند.

متأسفانه بیماران مبتلا به هیپوکسی خاموش زمانی به مراکز درمانی مراجعه می کنند که علائم شروع به بروز می کنند. علائم هیپوکسی خاموش زمانی ظاهر می شوند که کرونا ویروس با آسیب زدن به ریه باعث می شود بخشهایی از آن از کار بیفتد و به اکسیژن رسانی به خون ادامه ندهند. در حال حاضر مشخص نیست که کرونا ویروس چگونه چنین تأثیری بر جای می گذارد.

علائم هیپوکسی خاموش چه زمانی بروز می کند؟

در بیماریهایی مانند کرونا ویروس که به ریه آسیب می زنند، ریه ملتهب و خشک می شود. به همین خاطر بیمار احساس تنگی نفس می کند. اما در کووید 19 برخی از بیماران دچار التهاب ریه می شود اما گیرنده های عصبی موجود در ریه آنها به مغز پیام نمی فرستند یا درست کار نمی کنند. به همین دلیل است که بیمار مبتلا به هیپوکسی احساس تنگی نفس نمی کند. این شرایط تا زمانی ادامه می یابد که ریه آنقدر سخت می شود که نمی تواند حرکت کند. در این مرحله بیمار دچار تنگی نفس می شود و به پزشک مراجعه می کند.

دلیل دیگری که بیماران مبتلا به هیپوکسی خاموش علائمی مشاهده نمی کنند این است که پایین آمدن اکسیژن خون در آنها به کندی اتفاق می افتد. این تغییر آنقدر کم است که بیمار متوجه کاهش عملکرد ریه نمی شود.

باید بدانید که هیپوکسی خاموش یا هیپوکسی خوشحال پدیده جدیدی نیست و به کووید 19 محدود نمی شود. به عنوان مثال، ذات الریه سرپایی یکی از بیماریهایی که است افراد مبتلا به آن احساس ناراحتی ندارند اما عکسبرداری از ریه آنها نشان می دهد ذات الریه شدیدی دارند.

ریه های سالم به طور معمول بین 95 تا 100 درصد اکسیژن رسانی می کنند. اما در صورتی که سطح اکسیژن به زیر 92 برسد می تواند نگران کننده باشد. بیمار در صورت نیاز باید اکسیژن دریافت کنند.

تفاوت کووید 19 و سایر آسیب های ریوی

به طور معمول اگر قسمتی از ریه به خاطر آسیب ناشی از عفونت نتواند اکسیژن رسانی کنند، رگهای خونی در آن نواحی منقبض می شوند. این امر باعث می شود خونی که از بافت ریه عبور می کند پر از اکسیژن شود و آن را به سراسر بدن برساند. اما مشاهده شده است در بیماران مبتلا به کووید 19 توانایی جمع شدن جریان خون در بافت آسیب دیده وجود ندارد بلکه بالعکس رگهای خون بیشتر از قبل باز می شوند. یکی از دلایلی که ارزیابی این مشکل را در سی تی اسکن سخت می کند همین است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *